Η φράση «ο Θεός δεν κάνει θαύματα με ραντεβού», η οποία εμφανίσθηκε αρκετές φορές στα social media τη φετινή Μεγάλη Εβδομάδα για να ειρωνευτεί την Εκκλησία, ακούγεται εύστοχη, αλλά φανερώνει μια βασική σύγχυση: μπερδεύει το θαύμα με το «μαγικό γεγονός» και τη λατρεία με «πρόγραμμα παραγωγής θαυμάτων». Η Ορθόδοξη Εκκλησία, όμως, δεν διδάσκει τέτοια πράγματα. Δεν υπόσχεται «θεάματα», ούτε παρουσιάζει τον Θεό σαν μηχανή που ενεργοποιείται σε συγκεκριμένη ώρα. Μαρτυρεί κάτι άλλο: ότι ο Χριστός είναι αληθινά παρών στη σύναξη του λαού Του και ότι η χάρη Του ενεργεί σωτηριωδώς μέσα στα Μυστήρια.
Καταρχάς, τι είναι «θαύμα»; Στην εκκλησιαστική εμπειρία, θαύμα δεν είναι μια εντυπωσιακή παραβίαση των φυσικών νόμων για να ικανοποιηθεί η περιέργειά μας. Είναι «σημείο» της Βασιλείας του Θεού: φανέρωση της φιλανθρωπίας Του, κλήση σε μετάνοια, ενίσχυση της πίστης, θεραπεία ψυχής και σώματος όταν αυτό υπηρετεί τη σωτηρία. Γι’ αυτό και ο Χριστός δεν δέχεται τη λογική του «κάνε μας ένα θαύμα να πειστούμε», όταν το αίτημα κρύβει διάθεση επίδειξης ή δοκιμής του Θεού. Η σχέση μαζί Του δεν είναι πείραμα.
Από την άλλη, η Εκκλησία δεν μιλά για «ραντεβού» θαυμάτων, αλλά για λειτουργική ζωή. Όταν λέμε ότι η Εκκλησία έχει ακολουθίες σε ορισμένη ώρα, δεν εννοούμε ότι «κανονίσαμε» τον Θεό να εμφανιστεί. Εννοούμε ότι ο λαός του Θεού συγκεντρώνεται για κοινή λατρεία και προσευχή, να διδαχθεί την πίστη, να εκφράσει μετάνοια και ευχαριστία. Ο χρόνος και η τάξη της λατρείας είναι για μας: για να μάθουμε να ζούμε εκκλησιαστικά και να βρίσκουμε ρυθμό πνευματικό. Ο Θεός δεν δεσμεύεται από το δικό μας πρόγραμμα. Όμως ο ίδιος ο Χριστός μάς έδωσε μια καθαρή υπόσχεση για την εκκλησιαστική σύναξη: «ὅπου εἰσὶ δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν» (Ματθ. 18:20). Δεν είναι «ραντεβού» που δεσμεύει τον Θεό, αλλά υπόσχεση του ίδιου του Χριστού, που φανερώνει ότι η Εκκλησία ζει με τον Χριστό παρόντα ανάμεσά της.
Εδώ βρίσκεται και το κέντρο της Ορθόδοξης διδασκαλίας: ο Χριστός είναι παρών στη σύναξη της Εκκλησίας, όχι ως ιδέα, αλλά ως Ζωντανός Κύριος. Η Εκκλησία δεν είναι λέσχη θρησκευομένων· είναι το Σώμα του Χριστού. Κάθε Θεία Λειτουργία δεν είναι αναπαράσταση, αλλά συμμετοχή στο Μυστήριο της σωτηρίας. Ο Χριστός προσφέρει τον Εαυτό Του «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας». Κι αν το δούμε καθαρά, αυτό είναι ήδη το μέγιστο θαύμα: η μεταμόρφωση του ανθρώπου από την απομόνωση στην κοινωνία, από την αμαρτία στη μετάνοια, από τον φόβο στην ελπίδα, από τον θάνατο στη ζωή.
Ιδιαίτερα τη Μεγάλη Εβδομάδα, η Εκκλησία δεν «προγραμματίζει θαύματα». Μας εισάγει στο Μυστήριο του Σταυρού και της Αναστάσεως. Το «θαύμα» είναι κυρίως αυτό: ότι ο άνθρωπος συναντά τον Εσταυρωμένο και Αναστημένο και αλλάζει πορεία. Τα Μυστήρια δεν είναι μαγεία και δεν λειτουργούν μηχανικά. Η χάρη του Θεού προσφέρεται δωρεάν, αλλά δεν επιβάλλεται· ζητά καρδιά που να θέλει να στραφεί προς τον Χριστό, με πίστη, ταπείνωση και μετάνοια.
Η Εκκλησία ποτέ δεν καλεί σε «ραντεβού θαυμάτων». Καλεί σε σύναξη, σε λατρεία, σε κοινωνία, εκεί όπου ο Χριστός υποσχέθηκε την παρουσία Του. Και αν κάποιος επιμένει να ζητά θαύμα ως απόδειξη, αξίζει να αναρωτηθεί: μήπως το θαύμα που αγνοεί είναι ότι ο Θεός συνεχίζει να μας δέχεται, να μας συγχωρεί, να μας αγιάζει και να μας σηκώνει από την πτώση;