Ὁ βίος τοῦ Ὁσίου χαρακτηρίζεται ἀπό τήν ταπείνωση. Εἶναι ὁ κάτ’ ἐξοχήν Ὅσιος τῆς κενώσεως, δηλαδή τῆς ταπεινῆς ἀσκητικῆς ζωῆς καί στάσεως.
Ἕνα ἄλλο χάρισμά του ἦταν ἡ ἀγάπη. Γιά νά εἶναι χρήσιμος στούς ἀδελφούς δεχόταν νά γίνει σαλός, ἀποκαλύπτοντας σέ αὐτούς τά μυστικά τῆς πνευματικῆς ζωῆς.
Ὅμως ἡ ἁγιότητα καί ἡ θεολογική κατάρτιση τοῦ Ὁσίου Νείλου ἑλκύουν τήν προσοχή τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχῶν καί τῶν κρατικῶν παραγόντων. Τήν ἐποχή αὐτή στήν πόλη Νόβγκοροντ ξεσπᾶ ἡ αἵρεση τῶν Ἰουδαϊζόντων, οἱ ὁποῖοι μεταξύ τῶν ἄλλων ἔλεγαν ὅτι τό 7000 ἀπό τή δημιουργία τοῦ κόσμου, δηλαδή τό 1492 μ.Χ., θά γίνει ἡ συντέλεια τοῦ κόσμου. Ὁ Ὅσιος βοήθησε τήν Ἐκκλησία καί τήν Πολιτεία νά μορφώσουν ὀρθή ἀντίληψη γιά τήν αἵρεση καί νά τήν καταδικάσουν.
Ἕνα ἄλλο θέμα πού ἀντιμετώπισε ὁ Ὅσιος ἦταν αὐτό τῆς περιουσίας τῶν μονῶν. Ὁ Ἅγιος γνώριζε καλά τόν μεγάλο κίνδυνο πού ἀπειλοῦσε τούς μοναχούς ἀπό τή συσσώρευση πλούτου στίς μονές, ἔστω καί ἂν ὁ πλοῦτος αὐτός δέν ἀνῆκε στούς μοναχούς ἀλλά στή μονή. Τό θέμα συζητήθηκε σέ Σύνοδο πού συγκλήθηκε τό 1503 στή Μόσχα, ἀλλά φαίνεται ὅτι γιά ποιμαντικούς λόγους ἡ Σύνοδος δέν υἱοθέτησε τό πνεῦμα τοῦ Ὁσίου Νείλου. Παρ’ ὅλα αὐτά τό πνεῦμα αὐτό τοῦ Ὁσίου ἐπηρέασε θετικά τό Ρωσικό μοναχικό βίο.
Τό συγγραφικό ἔργο τοῦ Ὁσίου Νείλου εἶναι πολύ πλούσιο. Τά κυριότερα ἔργα του εἶναι ἀσκητικά καί ἀφοροῦν τόν ἀσκητικό βίο καί τήν ἐρημική ζωή.
Ὁ Ὅσιος Νεῖλος κοιμήθηκε μέ εἰρήνη τήν Κυριακή τῶν Μυροφόρων τοῦ 1508.

Πηγή: http://www.synaxarion.gr/gr/index.aspx